Heb je huiduitslag na een wandeling in de natuur? De eikenprocessierups kan de oorzaak zijn. Microscopische brandharen van de rups irriteren de huid, wat leidt tot hevige jeuk en rode bultjes, meestal binnen enkele uren na contact. In deze blog ontdek je hoe je de uitslag kunt herkennen, de oorzaken begrijpt en wat je eraan kunt doen om de klachten te verlichten.

Wat is de eikenprocessierups en hoe herken je hem?

De eikenprocessierups is een grijsbruine rups die je vaak op eikenbomen ziet, vooral op de stam of takken. Hij is 2-3 cm lang en bedekt met microscopische brandharen die huidklachten veroorzaken bij contact.

Wat deze rups nog herkenbaarder maakt, is zijn gedrag: eikenprocessierupsen bewegen zich in lange rijen achter elkaar, een gedrag dat we "processie lopen" noemen en te zien is op de onderstaande foto.

Let op: Raak de rupsen of hun nesten nooit aan. Zelfs zonder direct contact kunnen de brandharen via de lucht verspreiden en huidklachten veroorzaken.

Hoe ziet de uitslag van de eikenprocessierups eruit?

De uitslag van de eikenprocessierups bestaat meestal uit kleine rode bultjes of puntjes op de huid, vaak in groepjes dicht bij elkaar. Ze lijken op muggenbulten, maar komen meestal in grotere aantallen tegelijk voor.

Kenmerken van de uitslag:

• meerdere kleine rode bultjes of puntjes
• vaak in groepjes of verspreid over de huid
• soms rode vlekjes die in elkaar overlopen
• in sommige gevallen kleine blaasjes
• vooral op armen, benen en nek

Foto’s van huiduitslag door de eikenprocessierups met kleine, rode bultjes (bron: huidarts.com)

Welke klachten krijg je van de eikenprocessierups?

De meest voorkomende klacht is hevige jeuk. Dit is vaak het eerste wat je merkt na contact met de brandharen van de rups. Deze haartjes hebben kleine weerhaakjes, waardoor ze in de huid blijven steken en kleine ontstekingen veroorzaken. Dit zorgt voor jeuk en irritatie.

De jeuk kan enkele dagen tot ongeveer twee weken aanhouden en kan behoorlijk intens zijn. Krabben maakt de klachten vaak erger en kan de huid beschadigen, waardoor wondjes of kleine littekens kunnen ontstaan.

Naast jeuk kunnen de volgende klachten ontstaan via inademing of direct contact:

• Een branderig of prikkelend gevoel op de huid.
• Gevoelige of geïrriteerde huid.
• Een trekkerig gevoel bij aanraking.
• In sommige gevallen kunnen je ogen geïrriteerd raken, kun je hoesten of een kriebel in je keel krijgen.
• Bij inademing van de brandharen kunnen ook luchtwegklachten zoals benauwdheid ontstaan

Lees meer over de klachten van de eikenprocessierups.

Probeer zo min mogelijk te krabben. Dit verergert de klachten en kan de huid beschadigen. Richt je eerst op het verwijderen van de brandharen en het kalmeren van de huid.

Wat veroorzaakt de huiduitslag door de eikenprocessierups?

De uitslag die je krijgt komt van de microscopisch kleine brandharen die de rups verliest. Deze haartjes blijven gemakkelijk aan je huid, kleding of zelfs in de lucht hangen. De haartjes hebben kleine weerhaakjes die zich in je huid vastzetten en irritatie veroorzaken. Dit kan leiden tot jeuk, roodheid, bultjes en in sommige gevallen zelfs blaasjes.

Allergische reactie: Bij sommige mensen veroorzaakt de eikenprocessierups een sterkere reactie, waarbij histamine vrijkomt in het lichaam. Dit maakt de klachten nog erger, zoals hevige jeuk en zwelling.

Hoe snel ontstaat de uitslag en hoe lang heb je er last van?

De uitslag van de eikenprocessierups ontstaat meestal binnen enkele uren na contact met de brandharen. Soms merk je de jeuk en bultjes al snel, maar het kan ook zijn dat de klachten pas later op de dag of de volgende dag optreden. Dit hangt af van hoe gevoelig je huid is en hoeveel brandharen je hebt opgelopen.

Hoe lang de uitslag blijft, verschilt per persoon. In de meeste gevallen verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot ongeveer twee weken. Bij een sterkere of allergische reactie langer kan het wat langer aanhouden.

Blijven de klachten langer bestaan, worden ze erger of krijg je extra symptomen zoals zwelling, benauwdheid of oogklachten? Neem dan contact op met je huisarts.

Verschil tussen processierups, netelroos en eczeem

De huiduitslag van de eikenprocessierups kan lijken op andere huidreacties, zoals eczeem, maar vooral netelroos. Toch zijn er duidelijke verschillen in oorzaak, uiterlijk en klachten. Door goed te letten op hoe en wanneer de uitslag ontstaat, kun je vaak al een eerste inschatting maken.

De belangrijkste verschillen zie je hieronder:

Wat te doen bij uitslag van de eikenprocessierups?

Als je merkt dat je last hebt van de huiduitslag van de eikenprocessierups, zijn er een aantal stappen die je kunt ondernemen om de klachten te verlichten en de verspreiding van de brandharen te voorkomen.

1. Gebruik plakband om haren weg te halen

Als je ziet dat een specifieke plek op je lichaam wat bultjes heeft, dan kun je hier eerst plakband op plakken. Wanneer je het er weer afhaalt, gaan de brandharen van de processierups ook mee.

2. Was je kleding

Als je denkt dat er haren van de processierups in je kleding zitten, doe deze dan uit en was ze op minimaal 60 graden om van de haren af te komen.

3. Spoel je huid af met veel lauw water

Door te douchen kan je ook veel brandharen wegspoelen.

4. Niet krabben of wrijven

Krabben of wrijven maakt de jeuk alleen maar erger en kan de huid beschadigen. Probeer daarom eerst de brandharen te verwijderen, bijvoorbeeld met plakband of door te douchen en smeer daarna een crème tegen jeuk.

5. Verkoelende zalf of crème tegen erge jeuk

Heb je veel last van jeuk? Dan kun je een anti-jeuk crème smeren, zoals ALHYDRAN Anti Itch Care. Deze Aloë Vera crème crème heeft een verkoelend en jeukstillend effect vanwege het ingrediënt iCOOL ML (een hypoallergeen alternatief voor menthol). De anti-jeuk crème vermindert de drang om te krabben, hydrateert je huid langdurig en brengt je huid tot rust.

Smeer het wel pas nadat je plakband hebt gebruikt en/of hebt gedoucht. Zo weet je zeker dat je van de haartjes af bent die de jeuk veroorzaken.

Verlicht jeuk met een anti-jeuk crème

Wanneer is medische hulp nodig?

In de meeste gevallen is huiduitslag door de eikenprocessierups onschuldig en verdwijnen de klachten vanzelf. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om contact op te nemen met je huisarts.

Neem contact op als:

• De klachten langer dan twee weken aanhouden
• De jeuk of uitslag verergert.
• Je zwelling, blaren of infectie opmerkt.de huid geïnfecteerd raakt (bijvoorbeeld door openkrabben)
• Je klachten krijgt aan je ogen of luchtwegen.
• Je benauwd wordt, moet hoesten of duizelig wordt

Bij ernstige symptomen, zoals benauwdheid of zwelling van het gezicht, is het belangrijk om direct medische hulp in te schakelen.

Tips om processierups huiduitslag te voorkomen

In parken en bossen (met veel eiken) komen de eikenprocessierupsen het meest voor. Deze plekken kun je vermijden. Wil je toch het park of bos in? Met deze tips kun je uitslag voorkomen:

• Bedek je huid met lange mouwen en een lange broek (en eventueel handschoenen) wanneer je in een risicogebied komt.
• Ga niet op de grond zitten in gebieden waar de eikenprocessierupsen zich bevinden.
• Houd kinderen weg: Leg deze adviezen uit aan je kinderen (ook dat zij bijvoorbeeld niet de rupsen of nesten aanraken).

Heb je zelf eikenprocessierupsen in je tuin? Bel dan de gemeente of huur een professional in om de rupsen veilig te verwijderen.